Khi mới bắt đầu học Phật theo truyền thống Theravāda, không ít hành giả khi nghe danh xưng “Tam Tạng Kinh Điển” đều có cảm giác choáng ngợp trước khối lượng kiến thức khổng lồ. Phải chăng đây là nội dung quá tầm đối với người cư sĩ bình thường. Tuy nhiên, nếu tiếp cận đúng phương pháp, chúng ta sẽ thấy Tam Tạng vô cùng gần gũi. Có thể ví nó như một kim chỉ nam toàn diện cho người tu tập, được chia ra để người học không bị lạc.
Khám phá định nghĩa về Tam Tạng
Tam Tạng (Tipiṭaka) theo nghĩa đen là “ba cái giỏ”, biểu trưng cho ba kho tàng lưu giữ và phân loại giáo huấn của Đức Thế Tôn.
Ba bộ phận chính yếu đó là:
Bộ Tạng Luật (Vinaya Piṭaka)
Sutta Piṭaka – Tạng Kinh
Bộ Tạng Vi Diệu Pháp (Abhidhamma Piṭaka)
Toàn bộ các bản văn Tipiṭaka được lưu truyền bằng ngôn ngữ Pāḷi trong truyền thống Nguyên thủy, và được xem là hệ thống kinh điển cổ xưa, nhất quán và gần với lời Phật dạy nguyên thủy nhất.
Tìm hiểu Tạng Luật – Khung sườn của kỷ luật tâm linh
Mặc dù Tạng Luật tập trung vào giới luật của hàng xuất gia, nhưng cư sĩ thấu hiểu Luật sẽ có nền tảng tu tập rất kiên cố.
Bản chất của Luật không phải để kiểm soát, mà để:
Bảo hộ sự thanh khiết của thân tâm
Giảm xung đột, rối ren
Xây dựng không gian lý tưởng để nuôi dưỡng Định và Tuệ
Tóm lại một cách súc tích:
Tạng Luật chính là hàng rào bảo vệ cho hành động và ngôn từ
Người mới bắt đầu chỉ cần nắm vững những nguyên tắc cơ bản:
Quy luật gieo nhân gặt quả qua hành động
Giữ gìn sự tôn nghiêm của các chuẩn mực
Sống có kỷ luật và trách nhiệm
3. Tạng Kinh – Trái tim của lời Phật dạy
Đối với đa số Phật tử, Tạng Kinh chính là phần giáo lý thân thuộc nhất.
Đây là nơi ghi lại:
Các bài thuyết pháp của Đức Phật
Các cuộc đàm luận giữa Ngài với các vị đệ tử, giới quyền quý, thường dân và các đạo sư khác
Lời dạy trực diện về bản chất của đau khổ và lộ trình đoạn tận khổ đau
Toàn bộ kinh văn được tổ chức thành 5 bộ Nikāya chính:
Có kinh dài, kinh trung, kinh ngắn
Chứa đựng những hướng dẫn hành trì thực tế như Pháp Cú hay Tứ Niệm Xứ
Có những bài kinh giải quyết trực tiếp các khúc mắc trong cuộc sống thường nhật
Một cách khái quát:
Tạng Kinh = con đường được chỉ rõ bằng lời nói, ví dụ và kinh nghiệm sống
Người mới học Phật nên bắt đầu từ Tạng Kinh.
Abhidhamma Piṭaka – Hệ thống hóa quy luật tâm linh
Vi Diệu Pháp (Abhidhamma) là phần trừu tượng và more info khó nhất, nhưng cũng sâu nhất.
Có thể so sánh:
Tạng Kinh trình bày nội dung những lời dạy của Đức Phật
Thì Abhidhamma phân tích cơ chế vận hành của các pháp hữu vi và vô vi
Vi Diệu Pháp phân tích rất chi tiết:
Tâm là gì?
Một sát-na tâm gồm những yếu tố nào?
Cội nguồn phát sinh các triền cái tham, sân, si
Cơ chế tích lũy và vận hành của nghiệp báo
Lời khuyên cho người mới bắt đầu:
Không cần học Vi Diệu Pháp ngay
Nhưng biết rằng nó tồn tại giúp tránh hiểu sai Phật pháp theo cảm tính hay niềm tin mơ hồ
Sự tương ứng giữa Tipiṭaka và lộ trình Giới – Định – Tuệ
Một cách rất dễ nhớ:
Tạng Luật → Giới
Kinh Tạng hỗ trợ cho Định học
Abhidhamma Piṭaka phát triển Tuệ (Paññā)
Hệ thống Tam Tạng là một chỉnh thể thống nhất, trong đó các phần tương trợ nhau:
Có Giới → Định mới vững
Nhờ năng lực của Định mà trí Tuệ mới được phát sinh
Nhờ có Tuệ mà hành giả hiểu được giá trị của Giới và giữ gìn một cách tự nhiên
Cách thức tiếp cận Tipiṭaka hiệu quả cho hành giả sơ cơ
Hướng đi đơn giản cho bạn:
Tránh việc nôn nóng muốn nắm bắt toàn bộ ngay lập tức
Hãy học theo thứ tự:
Nắm vững các nguyên tắc đạo đức căn bản
Đọc Kinh để soi lại đời sống
Nếu có điều kiện thuận lợi, hãy đào sâu Vi Diệu Pháp để mở mang trí tuệ chuyên sâu
Tam Tạng không phải để trưng bày kiến thức, mà để:
tu tập và sửa đổi thân – khẩu – ý ngay trong từng khoảnh khắc của đời sống